In de voetsporen van Jacques Brel

Dertig jaar is het geleden dat Jacques Brel, de grootste Belg volgens Wallonië, ons heeft verlaten. De Brusselse rebel, onderhield een speciale band met onze hoofdstad, wat duidelijk in zijn chansons naar voren komt. ReisReporter wandelde in de voetsporen van het Brusselse ‘enfant terrible’ langs stille getuigen van zijn debuut en opmars als onsterfelijke chansonnier.

Jacques Brel werd geboren op 8 april 1929 in Schaarbeek en noemde zichzelf een Franstalige Vlaming. De jonge Brel ziet het niet zitten om zijn vader als fabrieksdirecteur op te volgen en waagt zich in 1952 voorzichtig aan een carrière als chansonnier. In 1954 vertrekt hij naar Parijs waar hij uiteindelijk doorbreekt en internationale erkenning afdwingt. De zanger, die later teksten zou brengen met diepgaande thema’s zoals de dood, zet met succes de stap naar theater en film.

Vanaf 1967 wil Jacques Brel het over een andere boeg gooien en na het behalen van een vlieg- en zeilbrevet zeilt hij met zijn minnares Maddly Bamy naar de ander kant van de wereld. Het paar ontscheept in Hiva Oa, een eiland van de Markiesarchipel en een onderdeel van Frans-Polynesië in de Stille Oceaan. Hij zet zich zondermeer verdienstelijk in voor de plaatselijke bevolking. Na 4 jaar verliest Jacques Brel op 9 oktober 1978 zijn strijd tegen longkanker en vindt een laatste rustplaats op zijn geliefd eiland in de Stille Oceaan.

Onder de noemer ‘beleg je middagpauze‘ tracht ‘Onthaal- en Promotie Brussel‘ werknemers aan te sporen om tijdens de lunch het kantoor te verlaten voor een korte uitstap in de hoofdstad. Geen slecht idee vonden wij van Reisreporter. Het is echter ook een dankbaar alternatief om Brussel te leren kennen tijdens het weekend! Deze wandeling is gratis te downloaden op de  website van OPBrussel : www.opbrussel.be.

De startplaats van onze tocht is het Muntplein en de hele wandeling duurt ongeveer een uurtje en brengt je langs bijzondere plaatsen binnen de vijfhoek van Brussel. In de Munt speelt Le grand Jacques 35keer de hoofdrol in de musical ‘L’homme de La Mancha’. Het was zijn afscheid van de bühne. Brel had besloten zich meer op zijn filmcarrière te richten.

Via de Wolvengracht kom je aan het De Brouckère­plein met het prestigieuze Hotel Métropole. Dit is één de Brusselse places tu ma vu. Heb je even tijd, vlei je dan neer op het verwarmde terras of in één van de comfortabele lederen fauteuils. Hier passeerden al vele groten der aarde. Je vindt heel wat namen en handtekeningen op de centrale zuilen. Deze brasserie is trouwens opgenomen als een straf café.

Links van de Katelijnekerk liggen de kades van de voormalige Brusselse haven die Brel mogelijk zouden hebben geïnspireerd voor de tekst van Le Port d’Amsterdam. De tekst in dit lied zorgde in die tijd voor nogal wat opschudding, maar monsieur Jacques provoceerde nu eenmaal graag. Zo laat hij in zijn liedjes ook graag duidelijk zijn militaire en kerkelijke afkeer horen. Dit tegendraadse karakter zal Brel trouwens heel zijn leven typeren.

Via de Antoine Dansaertstraat, waar je nog vele fraaie panden kan spotten, trekken we naar het Beursplein. Links, naast de Beurs, is Le Cirio gelegen: een brasserie die vergroeid is met de Belle Epoque en het Brusselse nachtleven. Deze zaak, die voor de film La Bande à Bonnot het decor vormde, was een geliefde stek voor de chansonnier. Le Cirio is eveneens te vinden in het boek ‘100x straffe cafés in Vlaanderen‘.

Op de vooravond van de zijn doorbraak in 1955, verzorgde Brel een week lang het voorprogramma van Bobbejaan Schoepen in de Ancienne Belgique aan de Anspachlaan. De jonge Brusselaar, toen al bekend in Frankrijk, stond nog nergens in eigen land. Enkele jaren later brengt hij jaarlijks enkele optredens voor een volle AB. Voor zijn afscheidsconcert moet hij zelfs wegens te groot succes uitwijken naar het Paleis voor Schone Kunsten.

In de Violetstraat zal je haast ongetwijfeld nr. 22 Goupil le Fol voorbij wandelen. Deze straffe(!) nachtkroeg, die veel weg heeft van een brocante-zaak, is het bezoeken meer dan waard wegens het bijzondere interieur. Los daarvan wordt hier elke avond ode gebracht aan de Franstalige chansonniers. Het is er heerlijk wegzakken in één van de zetels met een huisgemaakte fruitwijn en Brel op de achtergrond.

Op het Oud Koornhuis nr. 11 heeft de vzw Fondation Brel onderdak gevonden. Deze organisatie wordt geleid door dochter France Brel. In dit trefpunt voor de Brel fans kom je meer te weten over het creatief genie Jacques Brel. Regelmatig wisselende tentoonstellingen en filmpjes van zijn optredens kan je er bekijken.

Nummer 10 van de Rollebeekstraat staat voor het gebouw van de gemeenteschool dat gebruikt werd als decor voor de gevangenis in de film Far West, geschreven én geregisseerd door Brel. Je passeert het Paleis voor Schone Kunsten (PSK) waar op 15 november 1966 Brels Brusselse ‘bewogen’ afscheidsconcert plaatsvond.  Via de Ravensteingalerij daal je af naar het Centraal Station om dan via de lokettenzaal richting de Koninginnegalerij te wandelen. Daar vind je één van Brels favoriete lekkere adresjes: Taverne du Passage.

Brel was een Bourgondiër in hart en nieren. Hij liet zich onder andere graag verwennen in restaurant Chez Stans in de Predikherenstraat en bij Rôtisserie Vincent waar hij na de laatste voorstelling van L’homme de la Mancha alle medewerkers trakteerde op een etentje. Op de hoek van de Beenhouwersstraat met de Korte Beenhouwersstraat bevindt zich het toepasselijke restaurant Aux Armes de Bruxelles, waar de chansonnier zich graag tegoed deed aan een portie mosseltjes.

Tenslotte brengt de Schildknaapstraat ons naar het eindpunt van deze korte maar zeer plezante wandeling. Deze uitstap is een absolute aanrader voor wie tijdens de lunchpauze met een broodje in de hand even de benen wil strekken. Het lijkt ons alleszins een welkome afwisseling voor het eten van de ‘boterhammetjes’ tussen de grijze kantoormuren. Deze uitstap is echter ook op andere tijdstippen gewoon leuk om te doen.

Tekst : Sofie Vanrafelghem
Foto’s : OPT – Brussels International en wikicommons / Brasserie Metropole (Bruno Loockx)