Fietsen langs de grenzen van België, deel 2: Rechter en linkeroever van de Schelde

ReisReporter Bruno Loockx fietste in 2004 een tot de verbeeldingsprekende route langs de grenzen van België. Voor Uitgeverij Lannoo bundelde hij deze tocht tot een bijzondere fietsgids. Gedurende 14 opeenvolgende weken blikt hij terug op zijn fascinerende fietstocht met exclusieve foto’s. Deel 2: Rechter en linkeroever van de Schelde.

Door de achtertuin van de Antwerpse haven
Wie denkt dat boven Antwerpen enkel het havengebied en de Kalmthoutse Heide te vinden zijn, heeft het mis. Aan de grens in Essen zul je gauw merken dat er in deze regio veel meer groen te ontdekken valt en dat zich tussen dat groen tal van bezienswaardigheden en grensmonumenten verschuilen. Hoezeer de haven in de laatste eeuw ook is uitgebreid, je vangt er nauwelijks een glimp van op. Deze tocht gidst je door de prachtige achtertuin van de haven en zijn geschiedenis, om te eindigen in de trendy wijken aan de Antwerpse kaaien.

De Antwerpse haven en zijn uitbreidingen
In 1550 wordt een stukje stadsgrond voor het eerst ontwikkeld als een nieuw en modern havenkwartier. Het begin van de ‘moderne’ Antwerpse haven vinden we bij Napoleon die het Bonaparte-en Willemdok laat uitgraven, waardoor de haven een belangrijke rol als marinebasis krijgt. Onder Nederlands bewind wordt voornamelijk koffie uit Nederlands-Indië naar Antwerpen gevoerd, en nu nog steeds is de Sinjorenstad belangrijkste Europese koffiehaven.

Vanaf 1870 kende de Antwerpse haven een steile opgang met de handel in graan en petroleum uit Noord-Amerika. De diepe landinwaartse ligging, het uitgestrekte hinterland, de uitstekende spoorverbindingen en de goede binnenvaartkanalen waren sterke troeven die de Antwerpse haven tijdens de tweede helft van de 19de eeuw al tot een uitstekende continentale haven maakte.

In de jaren ‘50 krijgt men echter te maken met concurrentie van Rotterdam, Hamburg en Bremen, die na de heropbouw over een uiterst moderne infrastructuur konden beschikken. De verdere uitbouw en modernisering van de Antwerpse haven word daardoor prioritair. Polderdorpen als Oosterweel, Wilmarsdonk, Oorderen en een groot deel van Lillo verdwijnen van de kaart.

Vanaf het midden van de jaren ‘70 wordt de ruimteverslindende havenindustrialisatie tot halt geroepen. De verdere uitbouw concentreert zich vanaf dan voornamelijk op Linkeroever waar straks de containercapaciteit van de Antwerpse haven meer dan verdubbelen zal. De toekomst oogt rooskleurig, behalve voor het dorpje Doel want ook dat verdwijnt van de kaart.

Natuurparken en heide
Achter die grote haven ligt de groene long van Antwerpen. De niet aflatende inzet van diverse natuurverenigingen heeft er voor gezorgd dat vanaf de Nederlandse grens in Essen tot net voor Antwerpen aan de ‘Luchtbal’ wijk een aaneenschakeling is van natuurgebieden met een grote diversiteit aan gewassen. Het grootste en het meest gekende is de ‘Kalmthoutse Heide‘ dat sinds enkele jaren deel uitmaakt van het grensoverschrijdend natuurgebied ‘grenspark De Zoom-Kalmthoutse Heide‘.

De heide bevindt zich voornamelijk in het noordwesten van de gemeente Kalmthout. Het reservaat heeft een zeer grote ecologische waarde. Het gebied bestaat afwisselend uit heidevlakten, meren, poelen, dennenbossen en zandduinen. De bodem in de Kalmthoutse heide bestaat uit pleistoceen zand. De bovenste laag is fijn korrelig stuifzand dat voortdurend in beweging was en is, zodat zich duinen, vlakten en pannen vormen.

De turfwinning vormde de basis van de Kalmthoutse heide. Al van in de 14e eeuw begon de ontginning en turfstekers kwamen van overal naar hier voor hun broodwinning. Het zwarte goud lag voor het rapen. Deze tijden zijn echter voorbij en de enige activiteiten die hier nog gebeuren zijn wandelingen, fietsen en educatief toerisme.

Van Essen naar Beveren praktisch
Afstand :                     97kilometer
Beschrijving route :     een tweedaagse route die eigenlijk bedoeld is om de grensgemeente Essen te verbinden met Doel.
De fietsroute brengt je over rustige, vlakke wegen.

UPDATE
Sinds de uitbreiding van het fietsknooppuntennetwerk Antwerpse Kempen is het mogelijk de Sinjorenstad veilig te bereiken via de haven. Een fietspad slingert als het ware langs de diverse industrieterreinen en terminals. Leuk en aan te bevelen is een halte in het geïsoleerde resterende polderdorpje Lillo. Ook aan grensgemeente Putte veranderden de knooppunten. Vanaf daar volg je volgende nummers: 87 – 17 – 18 – 94 – 97 – 92 – 95 – 55 – 54 – 56 – 57 (aankomst aan St-Jansvliet / St. Annatunnel – fiets- en voetgangerstunnel).

Wie de voorkeur geeft niet langs Beveren maar rechtstreeks naar Doel te fietsen volgt vanaf de St-Annatunnel volgende knooppunten: 57 – 27 – 46 – 51 – 10 – 15 (aankomst in Doel). Vanaf dan kan je het gewone traject uit de fietsgids volgen indien gewenst.

Lezersvoordeel
Lezers van ReisReporter.be kunnen een ‘gesigneerde’ fietsgids bestellen voor de uitzonderlijk prijs van € 12,95 verzending inbegrepen, een prijsvoordeel van 5€! Bestellen kan door het sturen van een email met vermelding ‘Fietsen langs de grenzen van België’ naar info@reisreporter.be. Deze actie is geldig zolang de voorraad strekt.

Opdracht volbracht dankzij de medewerking van…
Bij deze gelegenheid wil ik nogmaals de volgende mensen bedanken: het personeel van Batavus Fietsen dat ervoor zorgde dat het traject op ‘wieltjes liep. Fietsenmaker Dirk van Fietsen Van Genechten, die steeds bereid was de fiets ‘gesmeerd’ te laten rijden. De firma AGU, die me leerde dat er in alle seizoenen te fietsen valt als je maar de juiste kleding aantrekt en dat je probleemloos een heleboel spullen veilig en droog kunt meezeulen. Garmin GPS, die me steeds op het juiste spoor zette bij het uitstippelen van deze bijna tweeduizend kilometer lange fietstocht. Dankzij Konica-Minolta (ondertussen Sony) kon ik het boek en deze artikels voorzien van sfeervolle beelden. Last but not least gaat mijn dank uit naar de medewerkers van de toeristische diensten ‘Office de Promotion du Tourisme Wallonie’ en ‘Toerisme Vlaanderen’.

PRAKTISCHE INFORMATIE
Goed om te weten: alle trajecten zijn uitgestippeld van (trein)station naar station. Dat geeft je de mogelijkheid om vanuit een station naar keuze te vertrekken en vooral om de auto onbezorgd achter of thuis te laten. Hoewel het niet op alle treinen even gemakkelijk is kan de fiets bijna altijd en overal mee.

	Auteur	: Bruno Loockx
	Uitvoering	: Paperback
	Aantal pagina’s	: 216 Bladzijden
	ISBN nummer	: 978-90-209-6006-8
	Uitgeverij	: Lannoo
	Prijs	: € 17,95

Foto’s : © Bruno Loockx