Een levendige kijk op de Dode Zee

Op de grens tussen Israël en Jordanië vind je het laagste binnenmeer ter wereld. De Dode Zee ligt midden in het hart van de Juda woestijn. Een bezoek aan het Beloofde Land, Israël, zonder een trip naar deze Zoutzee is ondenkbaar. Reisreporter Jempi Welkenhuyzen ging op verkenning.

Het slinkende meer
De Dode Zee is het laagst gelegen meer ter wereld. Het water dat vooral door de Jordaan wordt aangevoerd verdampt ontzettend snel door de heersende de hitte. Aanvankelijk was de zee nog 80 kilometer lang, nu is dat nog maar iets meer dan de helft en de uitdroging gaat gestaag verder. Dit alles is een gevolg van het oppompen van water op de Israëlische oever en het slinkende debiet van de Jordaan met zijn bijrivieren door de irrigatie van de akkers in de Jordaanvallei De concentratie aan minerale zouten is hierdoor zo hoog (33 procent ) dat elk plantaardig of dierlijk leven er quasi onmogelijk is.

Heilzame micro-organismen
Alleen microscopische bacteriën gedijen er wonderwel. Die wist men genetisch te manipuleren, waardoor er nu in de woestijnen her en der groene plekken worden gecreëerd. De naam Dode Zee is dus een beetje misleidend, want het gebied er rond bruist van het leven. Dat komt niet in het minst door vele kuuroorden die in de buurt liggen, want voor één keer liggen de micro-organismen aan de basis hiervan. De bacterie uit de Dode Zee is immers niet ziekteverwekkend, maar wordt in tegendeel verwerkt in allerlei cosmetische, en heilzame middelen, waardoor ze wel degelijk een heilzame werking bezit. Zo kan een kuur in de Dode zee helend zijn voor bepaalde huidaandoeningen zoals Psoriasis of gewrichtsproblemen.

Oude boekrollen
Op ongeveer 20 kilometer van Jericho vind je het plateau met het klooster van de Essenen. Zij kregen een conflict met de hogepriester en trokken zich terug in de woestijn bij Qumran, niet ver van de Dode Zee. Aanvankelijk dachten archeologen dat de ruïnes toebehoorden aan de Romeinen, totdat men zo’n vijftig jaar geleden, in de nabijgelegen grotten, oude tempelrollen vond: de befaamde Dode Zeerollen. Deze vormden een aanwijzing voor het strategische belang van deze streek, die al tijdens de Oudheid bewoond was.

Welnesskuren
Enkele plaatsen die aan of niet ver van de Dode Zee liggen, zijn Qumran, Ein Gedi en Massada. Al deze plaatsen hebben een grote historische en archeologische impact op de streek. Ein Gedi is zeer speciaal. Ze ligt als een oase in de woestijn. Het natuurreservaat werd reeds door Koning Salomon bezongen. Je kunt er modderbaden nemen, maar door het zoutwater ook lekker op de rug ronddobberen. Leuke plekken zijn zeker Ein Bokek, het kuurdorp voor huidziekten zoals psoriasis en vitiligo en Neve Zohar, letterlijk vertaald ‘oasis’, en dus goed voor thalassa en wellnesskuren. Sodom is dan weer één van de belangrijkste winningplaatsen ter wereld voor kalium en andere mineralen.

Het werelderfgoed van Masada
Tussen Ein Gedi en Sodom, 440 meter boven de Dode Zee, ligt het Nationaal Park van Masada, de burcht van koning Herodes, ingeschreven door Unesco als werelderfgoed in 2001. Masada stond symbool voor het laatste bastion van de Joodse vrijheid, dat door de Romeinen moest worden ingelijfd. De top bestaat uit een groot plateau, waarop Herodes een versterkt paleis bouwde. De vesting was voorzien van een aquaduct en er was voldoende voedselvoorraad. Drie jaar hielden de Joden stand. De nacht voordat de Romeinen uiteindelijk een bres konden slaan in de verdediging, koos Masada voor collectieve zelfmoord. Slechts twee vrouwen en vijf kinderen overleefden het drama. Ze hadden zich verstopt en konden zo hun relaas doen aan de Joods-Romeinse historicus Flavius Josephus. Die schreef alles op in zijn boek ‘De Bello Judaico’. De Romeinen verbleven nog ruim een eeuw op Masada. Nadien woonden er Byzantijnse monniken. Je kunt Masada bezoeken via het steile slangenpad of langs de kabelbaan.

Joodse onverzettelijkheid
In het bezoekerscentrum laat een interessante docu-drama de stenen meteen tot de verbeelding spreken. Je komt langs de oostelijke ingang het terrasvormige complex binnen, waarna een goede gids heel het verhaal reconstrueert. Onder het motto ‘Masada zal nooit meer vallen’ is de berg uitgegroeid tot het symbool van de Joodse onverzettelijkheid. Legerofficieren leggen er hun eed van trouw af en Joodse jongens vieren hun Bar Mitswa. Ze lezen er uit de heilige boeken van de Thora in de synagoge, die op Masada nog steeds in gebruik is. Vanaf dan heeft de jongen het recht om aan het joodse gemeenschapsleven deel te nemen en is hij verantwoordelijk voor het volgen van de mitswot (wetten), de tradities en de Joodse ethiek.

Vraag bij een bezoek aan Masada zeker naar een goede gids om je te begeleiden. Deze plaats is zo historisch en mythisch, dat je alleen via een degelijke begeleiding inzicht krijgt in dit immens bolwerk.

PRAKTISCHE INFO:
Afreis vanaf Liège Airport: www.jetair.be | www.jetairfly.com
Masada National Park | Tel:  972-8- 658-4207/8 | Internet: www.parks.org.il
Kibbutz Ein Gedi Spa | Botanical Gardens | Internet:  www.ein-gedi.co.il

Foto’s: © Jempi Welkenhuyzen