Het Ruhrgebied herrees als een feniks uit zijn as

Een aaneenschakeling van staal- en andere zware industriefabrieken, een hemel gevuld met donkergrijze rookpluimen en oranje zwaveldampen, dit was het Ruhrgebied enkele tiental jaren geleden. Tijden zijn veranderd en de metamorfose is zo groot dat de Ruhrmetropool met 53 steden en stadjes nu werd uitverkozen tot Europese culturele hoofdstad 2010!

Ruhr stond voor fabrieken en het harde arbeidersbestaan
De fabrieken werden ontmanteld of omgevormd tot trendy toeristische sites en cultuurpaleizen. Er kwamen fiets en wandelpaden en zelfs een natuurgebied voor vogels. Onze gids Frank Switala heeft die hele evolutie meegemaakt. Zijn grootvader vertrok met zijn gezin uit Polen op zoek naar werk en een betere toekomst voor zijn kinderen. Zowel zijn grootvader als zijn vader belandden in de metaalindustrie, maar het zware fabriekswerk eiste zijn tol. Zijn vader bezweek op 62-jarige leeftijd aan stoflong en verbood zijn zonen om in de fabriek te gaan werken, zelfs niet als jobstudent. Gezondheidsproblemen en overlijden vooraleer men zijn pensioenleeftijd had bereikt als gevolg van het zware fabriekswerk, waren toen schering en inslag.

Zwarte lucht
“Mijn grootmoeder ging ’s morgens met de vinger testen of ze de was wel kon buiten hangen”, vertelt Frank.” Ze stak een natte vinger in de lucht kwestie van de windrichting en dus de roetwolk te controleren. Kwam de wind uit de verkeerde richting dan mocht niks buiten opgehangen worden want dan was ’s avonds alles zwart. Om fijn stof en milieunormen maakte men zich toen geen zorgen.”  Veel van die fabrieken werden ontmanteld. Met honderden Chinezen zijn ze hier neergestreken. De fabrieken werden zorgvuldig afgebroken om in China terug te bouwen. De fabrieken die bleven staan,  werden omgebouwd tot toeristische sites, yuppielocaties, concertzalen,  theaters enzovoort.

De natuur herleeft
Heel het gebied rond Duisburg, Oberhausen, Essen, Bochum en Dortmund werd de speeltuin van projectontwikkelaars, architecten en creatievelingen. Hier gebeurde iets wat nergens anders in Europa bestaat, namelijk een hele regio kreeg een nieuwe bestemming door de kracht van de cultuur en het creatief vermogen. Eenmaal de giftige grond er weg was, herleefde ook de natuur. Er begonnen zelfs exotische bloemen te bloeien die thuishoren in Afrika en Brazilië en ooit met de grondstoffen meekwamen.

Dortmund: meer dan voetbal en bier
Dortmund zette de eerste aanzet tot modernisering met de inplanting van de opera in een verloederde uitgangsbuurt. Op loopafstand bevinden zich het concertgebouw, het Museum für Kunst und Kulturgeschichte, en wat verderop staat de indrukwekkende bibliotheek van de Zwitserse architect Mario Botta. Het paradepaardje van Dortmund blijft echter het ‘Signal Iduna Park’ het grootste voetbalstadion van Duitsland, waar plaats is voor 80.000 toeschouwers. En wie voetbal zegt, denkt er automatisch bier bij. In het Hövels Hausbrauerei dat ons vooral imponeerde door zijn blinkende, koperen bierketels, krijg je niet alleen een heel enthousiaste uitleg van een echte bierkenner, grote fan ook van het Belgisch bier, maar kan je ook al die soorten bieren proeven. Als afsluiter hoort daar natuurlijk een dampende pan met de authentieke “Wurst mit Sauerkraut” bij.

De mens staat centraal in DASA
Aan de rand van Dortmund kregen heel wat industriële sites met behulp van Europese subsidies  een nieuwe bestemming. Heel boeiend en leerrijk is het DASA, een bekroond museum over de evolutie van de arbeidsomstandigheden. Alles is er gefocust op de mens, zijn gezondheid en zijn fysisch , mentaal en spiritueel welzijn. Leerrijk, maar ook een echt interactief museum, waar je heerlijk kunt experimenteren tot groot jolijt van het ‘jonge’ volkje.

Zeche Zollverein als getuige van een mijnverleden
De tweede poort tot het Ruhrgebied is Essen, oorspronkelijk uitgeroepen als enige culturele hoofdstad. Haar kunstschatten zijn dan ook niet min: de Dom en haar schatkamer, de oude synagoge, de Marktkirche, etc. De grote blikvanger is nu de door de Unesco tot werelderfgoed uitgeroepen mijnsite Zeche Zollverein met zijn imposante schachtlift van 55 meter hoog dat als podium diende voor de openingsplechtigheid van Ruhr 2010. Tot 1986 werd hier nog steenkool gedolven. In de jaren negentig kreeg het een culturele bestemming. De architecten Rem Koolhaas en Norman Foster kregen alvast een plaatsje in de architecturale geschiedenis, door hun geslaagde mix van industriële archeologie en hippe architectuur. Maar ook de modernistische gebouwen uit de jaren  dertig van Fritz Schupp en Martin Kremer blijven een architecturale baken op het terrein van Zollverein. Hier wordt het tijdperk van de kolenwinning en het leven van de mijnwerkers op een voor iedereen aanschouwelijke wijze getoond. Heel realistisch ook want je maakt er je handen nog vuil. Hopen roet en staalafval die er nog liggen opgestapeld, samen met de monumentale afmetingen, doe je naast feiten en anekdotes helemaal onderdompelen in de sfeer van weleer.

Trouwen tussen het roetafval
Daarom is het ook zo’n geliefde locatie voor yuppiefeesten en trouwpartijen. Alhoewel men na het feest een bezoek aan de droogkuis moet voorzien om de feestkledij  te laten reinigen. Er is ook een designmuseum in gevestigd en binnenkort wordt het Ruhrmuseum er geopend over  de geschiedenis van de streek. Dankzij dit project kregen alvast een paar duizend mensen een nieuwe job .

In de ban van Mercator
Ook in Duisburg wist men een schitterende combinatie te maken tussen  het roetzwarte verleden en het trendy heden. Bovendien krijgt Duisburg, dank zij keurig aangelegde binnenhavens, meer en meer de allures van een wereldstad. Net zoals in de andere grote steden in het Ruhr is ook hier een informatieportaal waar men alle informatie krijgt over Duisburg, maar ook over de andere steden in het Ruhrgebied. Als Belg is een bezoek aan het Stadsmuseum een verplicht nummertje omdat enkele zalen volledig gewijd zijn aan één van onze grootste Belgen: Gerardus Mercator. Echte schatkamers zijn het met Globes, de allereerste atlassen en wereldkaarten.

Musea en lichtspektakel in Duisburg
Het Museum Küppensmühle is een voormalig pakhuis dat als een van de invloedrijkste platforms voor eigentijdse kunst in Duitsland wordt gezien. In de meer dan 100 jaar oude watertoren van het Aquarius Wassermuseum leert men op de 14 etages alle aspecten van het element water kennen. In het Landschafspark Duisburg werd in 1902 de meest moderne ijzerfabriek van de wereld geopend die werk bood aan duizenden mensen. Weliswaar slopende arbeid bij temperaturen tot 2000 graden en met rondvliegende spatten die dodelijk konden zijn. Ooit werd het ganse domein verkocht voor een symbolische Duitse Mark. Een vergiftigd geschenk zou later blijken want men moest op enkele opbergplaatsen tot 13 meter diep graven om alle kwik uit de grond te verwijderen. Maar nu staan ze na de Dom in Keulen op de tweede toeristische plaats met een recreatiepark voor bergbeklimmers en duikers, concert en theaterzalen. ’s Nachts toveren lichtinstallaties van de kunstenaar Jonathan Park de industriële gebouwen om in een cultureel spektakel van wereldklasse.

Oberhausen: creatief met de gasometer
De Gasometer in Oberhausen is met zijn 117 meter de hoogste van Europa en diende ooit als reservoir om het gas dat uit de steenkool werd gewonnen tijdelijk op te slaan. Het is een majestueuze ruimte die werd omgevormd tot de meest bijzondere expositieruimte van Europa. Een machtig decor voor al even indrukwekkende tentoonstellingen zoals de Sternstunden, met een reusachtige maanballon in het nok. Op het uitkijkplatform, 592 treden hoog (maar er is ook een lift) heb  je een adembenemend zicht op het Ruhrmetropool. Je kijkt er uit op CentrO het grootste shopping- en vrijetijdscentrum van Europa met naast 200 winkels ook een Sea Life Aquarium, een musicaltheater, horecazaken, speeltuinen enzovoort Meteen zie je ook hoe ‘groen’ het ooit zo vervuilde Ruhtgebied is geworden.

PRAKTISCHE INFO
Toerisme Duitsland | Gulledulle 92 | 1200 Brussel
Internet: www.duitsland-valkantieland.be

Hoe ernaartoe?
Vlot te bereiken met de internationale ICE trein. Elke dag vertrekken drie hogesnelheidstreinen richting Keulen, waar je kan overstappen op een nationale trein die je naar een van de vijf toegangspoorten in het Ruhrmetropool brengt: Essen, Duisburg, Oberhausen, Bochum en Dortmund.
Internet: www.nmbs.be

Overnachten
Vele overnachtingsmogelijkheden zijn voorhanden. Van stijlvolle hotels, gemoedelijke B&B’s tot jongerenhotels waar je amper 21 euro per persoon betaalt, ontbijt inbegrepen.

Ruhr Topcard
Met de Ruhr Topcard heb je gratis toegang tot de meeste musea en sites. Bovendien kun je gratis genieten van talrijke rondvaarten in het Ruhrgebied en krijg je korting op vrijetijdsparken. Te koop ter plaatse bij iedere van de genoemde steden of via de website.
Internet: ww.ruhrtopcard.de

Foto’s: © Miet Waes