Tussen hemel en hel in het Jubelpark

Het Jubelparkmuseum pakt uit met een grote tentoonstelling over sterven in de middeleeuwen. Hoe onze voorvaderen van de 6de tot de 16de eeuw omgingen met de dood wordt duidelijk gemaakt aan de hand van een uitgelezen selectie van een tweehonderdtal objecten en kunstwerken.

Dood is vaak nog taboe
Vandaag de dag hebben de meeste mensen een ronduit afstandelijke relatie met de dood. Sterven en lijden, dat begraven we liefst zo ver mogelijk in onze gedachten. Tot er iemand overlijdt die ons nabij staat. In de middeleeuwen was dat ook zo, zij het niet altijd. Het leven werd gezien als een onvolmaakte fase die uitmondde in het eeuwige, gelukzalige leven na de dood. Tenminste, op voorwaarde dat men geleefd had volgens de regels van het geloof. ‘Memento mori’ betekent letterlijk ‘denk eraan dat je zult sterven’ en was was geen loze waarschuwing voor de tijdgenoot.

Levensverwachting
De tentoonstelling is opgebouwd rondom vier thema’s. In een eerste luik worden de doodsoorzaken in de middeleeuwen belicht. In deze periode lag de gemiddelde levensverwachting aanmerkelijk lager dan nu. Ziekten, epidemieën, onvoldoende hygiëne en de vele gewapende conflicten waren ongetwijfeld de voornaamste doodsoorzaken. De dood was voor de meeste mensen tijdens de middeleeuwen geen onbekende.

Doodsrituelen en cultusplaatsen
Stervensbegeleiding en de daarmee gepaard gaande doodsrituelen vormen het tweede thema. In de middeleeuwen speelden de vele rituelen aan het sterfbed, op de begrafenis en vervolgens gedurende de rouw- en herdenkingsplechtigheden een belangrijke maatschappelijke rol. De sociale status van de overledene bepaalde hoe het ‘publieke einde’ werd vormgegeven. In het derde deel gaat de tentoonstelling dieper in op wat de ‘topografie van de dood’ wordt genoemd. Achter elke graftombe gaat immers een man, vrouw of kind schuil. Kerkhoven en cultusplaatsen kregen in de middeleeuwen een belangrijke, zij het wisselende, plaats in de gemeenschap.

Het Laatste Oordeel
Tot slot belicht de expo het religieuze karakter, eigen aan de dood. Na de dood wachtte voor de overledene het Laatste Oordeel. Hemel, hel of purgatorium – het vagevuur – werden in het vooruitzicht gesteld waarbij via de kunst de dodendans, het rad van fortuin en de goede dood uitgebeeld werden.

PRAKTISCHE INFO
Prijs
€ 10
Wanneer?
Van 3 december 2010 tot 4 april 2011
Waar?
Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis – Jubelparkmuseum