Poperinge en de oorlogsverhalen achter het front

Het verhaal van ‘den Grooten Oorlog’ leeft verder in Poperinge. Tijdens de Eerste Wereldoorlog kwamen de soldaten naar deze onbezette stad om zich te ontspannen en logeerden ze in het Talbot House. Gelegen achter het front was Poperinge de plaats bij uitstek om even uit te rusten .

Met Bertin op stap
“Men dacht dat het een korte oorlog zou worden. Daarom werden de oorlogsslachtoffers eerst op het burgerlijke kerkhof begraven” vertelt Bertin ons. Hij zal ons vandaag door het oorlogsverleden van Poperinge gidsen. Deze oorlog groeide echter snel uit tot het eerste grote militaire conflict op wereldschaal. ‘Den Grooten Oorlog’ zoals de inwoners van de streek hem noemen liet het dodenaantal al vlug oplopen. Een aantal militaire kerkhoven werden gecreëerd om de vele slachtoffers te kunnen begraven.

Onbezet achter het front
Begin 1916 ontstond de Ieperboog. Dat was de uitstulping in het Westerse front rond de stad Ieper. Aangezien Poperinge tijdens de oorlog achter de Ieperboog lag en hierdoor steeds onbezet is gebleven samen met Veurne, was het de ideale plaats om een hospitaal op te richten. Hopen slachtoffers zorgden ervoor dat er al vlug een kerkhof ontstond naast dit hospitaal. Deze plaats kennen we nu als de Lijssenthoek begraafplaats. Toch hebben zeker 100.000 gesneuvelden geen graf. “Er was gewoon geen tijd om kisten te maken.” Legt Bertin uit.

Vier jaren oorlog en duizenden slachtoffers
Op Lijssenthoek liggen iets minder 11.000 oorlogsslachtoffers begraven. De uitgestrektheid van deze plaats maakt duidelijk waarom ze over ‘den grooten oorlog’ spreken. Daar word je even stil van. Van een register lezen we af dat er bij momenten 100 soldaten per dag sneuvelden. Bertin neemt ons mee naar de graven. Hij blijkt een onuitputtelijke bron van informatie te zijn en weet bij bijna ieder graf een verhaal te vertellen.

Nelly Spindler als enige vrouw
Slechts 1 vrouw ligt begraven op dit immense kerkhof. Nelly Spindler was de enige Britse vrouw die aan de Ieperboog gesneuveld en begraven is. Ze werd bedolven onder het werk als verpleegster en wist vaak niet waar eerst te helpen. Ze hadden immers constant opgeleide verpleegsters te kort. Haar veldhospitaal lag naast een spoorlijn en een munitiedepot, waardoor het een geliefd doelwit was voor de Duitsers. Op een bepaald moment slaat een granaat in en dat wordt haar fataal.

Twee broers
Vreemd is dat er twee broers van verschillende nationaliteit begraven liggen op Lijssenthoek. Na het overlijden van hun jongste zoon Reginald King verhuisde het gezin naar de Verenigde Staten om de wrede oorlog te ontvluchten. Daar nam hun oudere zoon Harry King dienst bij het Amerikaanse leger, waarschijnlijk om op die manier sneller de Amerikaanse nationaliteit te verkrijgen. Ook hij sneuvelde en werd op hetzelfde kerkhof als zijn broer begraven.

Bij dageraad gefusilleerd
Op de binnenplaats van het stadhuis werden tussen 1916 en 1919 verschillende Britse soldaten geëxecuteerd. De meeste waren ter dood veroordeeld wegens desertie. Vele Britse soldaten waren niet ouder dan 18. Vaak uit pure angst konden ze niet functioneren zoals het hoorde, waardoor hen dood door de kogel wachtte. De droefheid van hun lot overvalt ons als we de cel binnenwandelen, waar ze hun laatste avond doorbrachten.

Protest tegen wreedheid van de oorlog
Soms vuurden de soldaten uit protest een salvo af boven het hoofd van de ter dood veroordeelde. Dan diende de bevelvoerende officier het vonnis zelf uit te voeren met zijn dienstrevolver. Vandaag staat hun lot symbool voor de onmenselijkheid van de oorlog. Op de binnenplaats van het stadhuis worden ze herdacht met een gedicht van Rudyard Kipling naast de executiepaal van toen.

Talbot House
Tijdens de Eerste Wereldoorlog maakt Poperinge deel uit van het kleine stukje onbezet België. Weg van het krijgsrumoer van de Ieperse frontstreek groeit de stad uit tot het zenuwcentrum van de Britse sector. Midden in die drukke stad openen aalmoezeniers Philip Clayton en Neville Talbot in december 1915 een Clubhuis. Zonder onderscheid van rang kunnen soldaten er drie jaar lang terecht voor wat rust en ontspanning. Vandaag is deze plek net zoals toen een vredige halte in de Westhoek.

PRAKTISCHE INFO
Toerisme Poperinge | Stadhuis | Grote Markt 1 | 8970 Poperinge
E-mail: toerisme@poperinge.be | Internet: www.poperinge.be
Talbot House | Gasthuisstraat 43 | 8970 Poperinge
E-mail: info@talbothouse.be | Internet: www.talbothouse.be
Overnachten
Landhuis Vedastus | Zevekotestraat 6 | 8970 Reningelst (Poperinge)
E-mail: info@landhuisvedastus.be | Internet: www.landhuisvedastus.be

Lees meer over Poperinge: www.reisreporter.be/tag/poperinge

Foto’s: © Sofie Vanrafelghem